27. ವ್ಯಂಗ್ಯ (ವಿ)ಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನ


ಕೆ.ಎಲ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಐಜೂರ್

ದಿನೇಶ್ ಅಮಿನ್‌ಮಟ್ಟು ಅವರ ಲೇಖನ ಮತ್ತ ಪಿ.ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಕಾರ್ಟೂನ್ ನೋಡಲಿಕ್ಕೆಂದೇ ಅನೇಕರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಚರ್ಚೆಯಾಚೆಗೂ ದಾಟಿ ಗೆಳೆಯರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನೂ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ತೀರಿಕೊಂಡವು ಎಂಬ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ದಿನೇಶರ ಬರಹಗಳು, ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಕಾರ್ಟೂನ್ ವಿಷಾದ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಗಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ತುಂಬಲು ಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಬರೀ ತೌಡು ಕುಟ್ಟುವ ಸಭೆ ಸೆಮಿನಾರುಗಳು ಬೇಸರ ತರಿಸುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಂಡ ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾರ್ಟೂನ್ ನೆನಪಾಗಿ ನಗೆ ತರಿಸುವುದು ಉಂಟು. ಡಾ.ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರ ಚೂಪು ಮೀಸೆ, ಚದುರಿದ ಹುಬ್ಬು ನಡುವೆ ಕೇಸರಿ ತಿಲಕ, ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ ಡ್ರೆಸ್‌ಕೋಡ್, ಸಿಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಕಾಣುವ ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಗೆರೆಗಳು… ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಕೈಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮುನ್ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಲವಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರು ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ನಕ್ಕಿದ್ದು ಕಮ್ಮಿ.

ಶಾಸಕರನ್ನು ಗಣಿ ಲಾರಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದು “ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಲೋಡ್ ತರ್‍ಲಾ ಸಾರ್” ಎನ್ನುತ್ತಿರುವ ಬಳ್ಳಾರಿ ದೇಶದ ಡ್ರೈವರ್, ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 1992ರ ದುರಂತದ ನಂತರ “ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಡಿ” ಎಂದು ಅಂಗಲಾಚುತ್ತಿರುವ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಗತಿಕ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಯುವಕನಿಗೆ ವಾಜಪೇಯಿ “ದುಃಖಿಸಬೇಡ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ “ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡಿ ಸರಕಾರ ಮತ್ತೆ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸಂತುಷ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರ ನಡೆಸಿದೆ…” ಎಂದು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಾಜಕಾರಣಿ ಜೋರು ದನಿ ತೆಗೆದು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

 

ಜೆಡಿಎಸ್-ಬಿಜೆಪಿ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವೇಗೌಡರಿಗೆ ಪ್ರಚಂಡ ಐಡಿಯಾಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರ ಉರುಳಿಸಲು ನೆರವಾದ ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಓದುಗರು ಮರೆತಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಪೆನ್ನು ಗೆರೆಗಳಾಗಿ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ದುಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಲು ಓದುಗರು “ವ್ಯಂಗ್ಯ (ವಿ)ಚಿತ್ರ”ವನ್ನು ನೋಡಲೇ ಬೇಕು. “ಮಹಮ್ಮದ್ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇವತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಮಾನವಿರಲಾರದು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಾಗುವ ಈ ಕೆಟ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಮರ್ಥ ವಿರೋಧಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಖಚಿತ ಪ್ರಗತಿಪರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವುಳ್ಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಗತಿಪರರನ್ನೂ ಛೇಡಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯಾಗಿಯೂ ಮಹಮ್ಮದ್ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,” ಎಂಬ ಡಾ.ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಮಾತುಗಳು ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಶಕ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ವ್ಯಂಗ್ಯ (ವಿ)ಚಿತ್ರ
ಲೇಖಕರು :ಪಿ.ಮಹಮ್ಮದ್

ಪ್ರಕಾಶಕರು
ಚಿಂತನ ಪುಸ್ತಕ
ನಂ.1863, 11ನೇ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ, 38ನೇ ಅಡ್ಡರಸ್ತೆ,
4ನೇ ಟಿ ಬ್ಲಾಕ್, ಜಯನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು-560041

ಪುಟಗಳು:140 ಬೆಲೆ:ರೂ.140 ಪ್ರಕಟಣೆ:2010

Advertisements

ಲೇ: ಪಿ.ಮೊಹಮ್ಮದ್
ಪುಟ: ೧೫೯ ಬೆಲೆ: ೧೪೦ ರೂ.
ಪ್ರ: ಚಿಂತನ ಪುಸ್ತಕ, ಜಯನಗರ, ೪ನೇ
ಟಿ ಬ್ಲಾಕ್, ೩೯ನೇ ಅಡ್ಡರಸ್ತೆ, ೧೧ನೇ
ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-೪೧.
ಪತಿ ಕೆಗಳು-ಅದು ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ವಾರಪತ್ರಿಕೆ, ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ ಕಚಗುಳಿ ಇಡುವ, ಆಕರ್ಷಿಸುವುದೆಂದರೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ. ಪಂಚ್ ನೀಡುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಕಚಗುಳಿ ಇಡುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪಿ.ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹೆಸರಾದವರು. ಅವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಈ ಸಂಕಲನದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೊಡನೆ ತುಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣನೆ ನಗೆಯೊಂದು ಹಾದು ಹೋಗುವುದು ಖಂಡಿತ.

ಪ್ರಾಣಿಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಗಬಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ. ಅದೇ ರೀತಿ ಅಸಮಾನತೆಯ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಾಣಿ ಕೂಡಾ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ, ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ವ್ಯಂಗ್ಯದ ನಗು ತರಿಸುವಂತದ್ದು ಈ ಅಸಮಾನತೆಯೇ. ಹೀಗಂದಿದ್ದರು ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರ ಅಬು ಅಬ್ರಹಾಂ. ಬಹುಶಃ ಅಣಕ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮಾನವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ ಹಣಿಕಿ ಹಾಕಿದಂದಿನಿಂದಲೂ ಮನುಕುಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿಯೇ ಬಂದಿದೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ ಮಾತ್ರ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಉತ್ಪನ್ನ. ಈಗಂತೂ ಅದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ- oppositional space ಅಂದರೆ ವಿರೋಧದ ಅವಕಾಶ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ವಿರೋಧ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪತ್ರಿಕೆಯ ನಿಲುವಿಗೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಅಥವ ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟರದ್ದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರ.

`ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಂಡಾಯ ನೆಲೆಯ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳ್ಳವರು. ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಾರರು ನಿಜವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಜನವಾದಿ ಕಲಾವಿದರು’ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೇಳಿದ ಪಿ. ಮಹಮ್ಮದ್ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿರುವವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯರೆಂದರೆ ತಪ್ಪಾಗದು. ಅವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟ್ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಅಪಹಾಸ್ಯ; ನಿಜವಾದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಂತೂ ಕಡಿಮೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ, ಜನಪರವಾದ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಿಲುವು ಅಪರೂಪವೇ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಿ.ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಂತಹ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು. ಪ್ರತಿದಿನ ಮುಂಜಾನೆ `ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಾಗ ಓದುಗರ ಕಣ್ಣು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಮೊದಲು ಹುಡುಕುವುದು ಅವರ ಕಾರ್ಟೂನನ್ನು. ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕನರ್ಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಅವನತಿಯನ್ನು ಅವರಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ, ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು `ಸುಂದರ’ವಾಗಿಯೂ ಬಿಂಬಿಸಿದವರು ಬೇರೊಬ್ಬರಿಲ್ಲ. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲೂ ಒಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಿದೆ. ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗಳು ಅವನ್ನು ನೋಡಿದ ದಿನದೊಂದಿಗೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗದೆ ಸದಾ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಇರುವಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗುವಂತೆ ಅವನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಮ್ಮ ಆಶಯದ ಫಲವೇ ಅವರ ಆಯ್ದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಈ ಸಂಕಲನ. ನಿಜ, ಇದು ನಾವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದಂತೆ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕರ್`ನಾಟಕ’ದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ `ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವರ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೇ ಬಳಗದ `ಸುಧಾ’ ಮತ್ತು `ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್’ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ಅದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು `ಮುಂಗಾರು’ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವರ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಕಲನವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುವ ಹೆಮ್ಮೆ ನಮ್ಮದು. ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಪಿ.ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಹಾರ್ದಿಕ ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳು.

ಈ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ ಬರೆದು ಕೊಡಲು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಡಾ. ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್ ಮಹಮ್ಮದ್ರವರ ಕೊಡುಗೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಯಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಸಲಹೆ-ಸೂಚನೆಗಳನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಔಪಚಾರಿಕತೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿದ್ದು.

ಈ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಗುಬ್ಬಿಯವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಹಮ್ಮದ್ ರವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಶ್ರೀಧರ ನಾಯಕ್ ರವರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸ್ ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್ ನ ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ನಾವು ಕೃತಜ್ಞರು.

ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಓದುಗರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಮಹಮ್ಮದ್ರವರ `ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳೂ ಸೇರಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಕಲನವನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತರಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಗೆ ನಾವೂ ದನಿಗೂಡಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಅದು ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರ ಕೂಡಿಕೆ ಸರಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ. ದಿನನಿತ್ಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳು, ಪ್ರಹಸನಗಳು, ಸವತಿ ಮಾತ್ಸರ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಮುನಿಸುಗಳ ಸಿಡಿಮಿಡಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಾಲ ಪಿ.ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾರ್ಟೂನ್ ನೋಟಕ್ಕೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಕಾಲದಂತಿತ್ತು. ನಿಜವಾದ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ಹಾಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ವಿನೋದದಲ್ಲಿ, ನೈತಿಕ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಮ್ಮದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನತೆಯ ಅವ್ಯಕ್ತ ಭಾವಗಳಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯ ಮಾತು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಮ್ಮದರ ವ್ಯಂಗ್ಯನೋಟ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ಜಾನಪದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟ್ಟಿಸತೊಡಗಿತ್ತು. `ಇವತ್ತು ಪ್ರಜಾವಾಣೀಲಿ ಮಹಮ್ಮದ್ದು…’ ಎಂದು ಜನ ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಕಂಡು ನಗುತ್ತಿದ್ದುದು, ರೇಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಪಿ.ಮಹಮ್ಮದ್ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ನಲ್ಲೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಓದುಗರ ನಡುವೆಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗತೊಡಗಿದ್ದರು…ಮಹಮ್ಮದ್ ತಮ್ಮ ಕಾಟರ್ೂನ್ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟ ತಲುಪಿದ್ದರು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಆ ದೃಶ್ಯ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದದ್ದು: ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ ನಗರದ ಗೇಟಿನ ಬಳಿ ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪೋಸ್ಟರುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ಲೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಲ್ಲಿಗೆ ಒರಗಿ ನಿಂತಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ರೋಮಾಂಚನವಾಯಿತು. ಸುತ್ತ ನೋಡಿದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು, ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಪುಟಾಣಿ ಲೀಡರುಗಳು ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರನ್ನು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿದ್ದ ಆ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬ್ಲೋಅಪ್ ಮಾಡಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಗರದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಂಟಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಕರ್ನಾಟಕದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದಿನ. ಅಂತಹ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಮಹಮ್ಮದ್ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇವತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಮಾನವಿರಲಾರದು.

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳಾಗುವ ಈ ಕೆಟ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಮರ್ಥ ವಿರೋಧಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ. `ಅದೇನಾದರೂ ಇರಲಿ; ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ!’ ಎಂಬ ಗ್ರೋಚೋ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಾತಿನ  ಧ್ವನಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತಕರು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ನಾಯಕರು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು… ಮುಂತಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸದಾ ವಿರೋಧದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಬೇಕಾದ ರೀತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಲೆತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಲಂಕೇಶ್ ಈ ಬಗೆಯ ನೈತಿಕ ವಿರೋಧದ ನೋಟಕ್ರಮದ ಸಮರ್ಥ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಲಂಕೇಶರಿಲ್ಲದ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರೋಧಿ ನೈತಿಕ ದನಿ ಅಂಥ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸದಾ ನಮಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಹಮ್ಮದ್ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಟೂನ್ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. 90ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾ ರಾಜಕಾರಣದ ಫಲವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ, ಹಿಂಸೆ, ಕುಟಿಲತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಮ್ಮದ್ `ಮುಂಗಾರು’  ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮಂಗಳೂರಿನ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು ಜಾತ್ಯತೀತ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕೂಡ ನೆರವಾದವು.  ಹೀಗೆ `ಮುಂಗಾರು’ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ `ಪ್ರಜಾವಾಣಿ’ಯ ತನಕ ಮಹಮ್ಮದ್ ನಡೆದು ಬಂದ ಕತೆ ಕೂಡ ರೋಚಕವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ತಾರುಣ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಡುಬಿದ್ರಿಯ ಗಡಿಯಾರದಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೂತು ಗಡಿಯಾರದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಮ್ಮದ್ ತಮ್ಮ ನಿರಂತರ ಓದು ಹಾಗೂ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರು. ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಮಹಮ್ಮದರ ಜಾಗತಿಕ ಜ್ಞಾನ ಕೂಡ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಅವರು ಜಗತ್ತಿನ ಬಗೆಬಗೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ದಿನನಿತ್ಯದ ತುಣುಕುಗಳಿಂದ ಪಡೆದಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಅವರು ಕೊಡುವ ಚುರುಕಾದ, ನಿಷ್ಠುರವಾದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ಕಟು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಆಳ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಾದ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಅಬು ಅಬ್ರಹಾಂ, ಮಾರಿಯೋ ಮಿರಾಂಡ, ಆರ್.ಮೂರ್ತಿ ಥರದ ವ್ಯಾಪಕ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಖಚಿತ ಪ್ರಗತಿಪರ ದೃಷ್ಟ್ಟಿಕೋನವುಳ್ಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಗತಿಪರರನ್ನೂ ಛೇಡಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯಾಗಿಯೂ ಮಹಮ್ಮದ್ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾಟರ್ೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಮೋಹನಸಿಂಗರ ಪೇಟ ಮತ್ತು ಹರಕಲು ಗಡ್ಡ; ಸೋನಿಯಾಗಾಂಧಿಯವರ ಮೊದ್ದುವಿಸ್ಮಯ ಮತ್ತು ಮೋಟು ಜಡೆ; ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರ ಉರಿ ಮುಖದ ಕಡ್ಡಿ ಮೀಸೆ; ಅದ್ವಾನಿಯವರ ಮೀಸೆ ಮರೆಯ ಕಪಟ; ದೇವೇಗೌಡರ ಮುಖದ ತಿರುಚು; ವಾಜಪೇಯಿಯವರ ಸಿನಿಕತೆ; ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ ಜೋಷಿಯವರ ಕೊಂಕುಮುಖದ  ಕುಂಕುಮ…ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡನೋಡುತ್ತಾ ನಮಗೆ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅಸಲಿ ಮುಖದ ಪರಿಚಯವಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಭಾಗಿಯಾದ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಮ್ಮದರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆರಗಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಸತ್ವ ನಮ್ಮೊಳಗಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾಟರ್ೂನುಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖೆಗಳ ಭಾಷೆ ಹಾಗೂ ಐಡಿಯಾಗಳೆರಡೂ ಹದವಾಗಿ ಬೆರೆಯುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.

ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿರಬಹುದಾದ ಡೇವಿಡ್ ಲೋ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣರ ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮಹಮ್ಮದರ ಕಲೆಯ ಮೇಲೂ ಬೀರಿದ್ದಾನೆ. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ ಸ್ಕೂಲ್ನ ರಚನಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಳಗಿ, ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮೀರಿ ತಮ್ಮದೇ ಹಾದಿಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹಮ್ಮದ್ ಸದಾ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡುತ್ತಲೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮಾರಿಯೋ ಮಿರಾಂಡರಂತೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ವೈಚಾರಿಕ ಮೊನಚಿನಿಂದಾಗಿ ಇತರೆಲ್ಲ ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಈ ಮುನ್ನುಡಿ ತಿದ್ದಿ ಮುಗಿಸಿದ ದಿನ ಕೂಡ ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿದೆ : ಜಿ.ಎಸ್.ಎಲ್.ವಿ. ರಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ಹಾರಲಾಗದೆ ಮತ್ತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಿಬಂದ ಘಟನೆ ಕುರಿತು ಮಹಮ್ಮದರ ಶ್ರೀ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಹಿಳೆ ಕುಂಕುಮಧಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ : “ಮಂತ್ರಿಸಿದ ನಿಂಬೇ ಹಣ್ಣಿನ ಬದಲು ಒಂದೆರಡು ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಖಂಡಿತಾ ಅದು ಗಗನಕ್ಕೆ ಹಾರಿರೋದು!” -ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗೆ ತುತ್ತಾದ ಭಾರತದ ಜಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ ಗಗನಕ್ಕೇರಿರುವ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೆಲೆಯನ್ನೂ ಒಂದೇ ಬಾಣದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ತಿವಿತ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಿಲುಬುಗಟ್ಟಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಲೋಕವನ್ನೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನೂ ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳುಳ್ಳ ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಟೂನುಗಳನ್ನು ಮಹಮ್ಮದ್ ನಮಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕಣ್ಣು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಗೆಬಗೆಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಹಿಂಸೆಗಳನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಂತೆ, ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಬುಶ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗಳೂ ಅವರ ಕಾರ್ಟೂನಿನಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ನಿತ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕೈವಾಡವನ್ನೂ ಮಹಮ್ಮದ್ ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಾಗೂ ಭಾರತಗಳೆರಡನ್ನೂ ಆಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೂತ್ರದಾರ ಕೈಗಳನ್ನೂ ಅವರ ಕಾರ್ಟೂನು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರತವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿವಿಧ ಸೇನೆಗಳ ಬೇನೆಗಳನ್ನೂ ಹೆಕ್ಕಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಕಲೆ ಇವತ್ತು ತಲುಪಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹಂತವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಧಿಸಿರುವ ತೀವ್ರ ಮೊನಚನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಎಲ್ಲ ಮಾನವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು ಕೂಡ ಕಾಲದ ಓಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣ. ಮುಂದೆ ಬರಲಿರುವ ಅವರ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳಿಗೆ ಕರ್ಟನ್ರೈಸರ್ ಎಂಬಂತೆ, ಸುಧಾ, ಮುಂಗಾರು, ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಆಯ್ದ ಸಂಕಲನವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಆದರೂ ಮಹಮ್ಮದರ ವಿಮರ್ಶಾ ಗುಣ ಹಾಗೂ ವಿಟ್ನ ಅನೇಕ ಹೊಳಹುಗಳು ಈ ಸಂಕಲನದಲ್ಲೂ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ.

ಕನ್ನಡದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆರ್.ಮೂರ್ತಿಯವರಂತೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ಕೂಡ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ – ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಟೂನ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ : ಈ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳುಕುಗಳು, ಧ್ವನಿಶಕ್ತಿ, ಭಾಷಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅವರು  ತೋರುವ ಎಚ್ಚರ ಕೂಡ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಅನೇಕ ಸಲ ಒಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶಬ್ದಗಳ ಆಟವನ್ನು ಆ ಭಾಷೆಯ ಜಾಯಮಾನದ ಜಾಡು ಹಿಡಿದೇ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈ ಪುಸ್ತಕದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸೋನಿಯಾಗಾಂಧಿಯವರು ಚಿದಂಬರಂ ಹಾಗೂ ಮನಮೋಹನಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು `ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ದಿ ಬಿಲ್’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ ಚಿದಂಬರಂ, `ಬಟ್ ಹೂ ವಿಲ್ ಫುಟ್ ದ ಬಿಲ್! (ಅದಕ್ಕೆ ಹಣ ಯಾರು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ?)’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕಿರುವ ಕರಡು ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆಪಟ್ಟಿ ಎರಡೂ ಅರ್ಥಗಳ ಸುತ್ತ ಆಟವಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಭಾಷಿಕ ಆಟ ಮಹಮ್ಮದರ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ – ಈ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಗಳ ಓಟ, ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೃಜನಶೀಲವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾ ಮಹಮ್ಮದ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ದಕ್ಷವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಶಕ್ತಿ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಿಗಿರಲಾರದು.

ನಾನು ಹದಿಹರಯದಿಂದಲೂ ಗಮನಿಸಿರುವ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಮೂರ್ತಿಯವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ಬಹುತೇಕ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ವಿಚಿತ್ರ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ಆಯಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಕಾಲಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಬರೆಯಲು ಹೋಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈ ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಮತೀಯ ವಿಷ, ಜಡ ಐಡಿಯಾಲಜಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ತಾವೂ ಪತನಗೊಂಡು ಓದುಗರ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನೂ ಕೆಡಿಸಿ ನಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಕನ್ನಡ ಹಾಸ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುವ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀಯ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸೀಮಿತ ಗೆರೆ ದಾಟಲಾಗದೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ಮಾತ್ರ ಈ ಬಗೆಯ ಅನೇಕ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಲೆತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಭಾರತದ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ರಂತೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ಕೂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಗತ್ತಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಬಿಜೆಪಿ, ಜನತಾದಳ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್, ಆರೆಸ್ಸೆಸ್ ಮುಂತಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರೂ ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳಿಂದ ಛೇಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿರುವ ಕೆಲವರಾದರೂ ಮಹಮ್ಮದರ ಕನ್ನಡಿ ನುಡಿದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಬೆಚ್ಚಿ ಅಥವಾ ಮೆಚ್ಚಿ `ಅಹುದಹುದು’ ಎಂದುಕೊಂಡಿರಲೂ ಬಹುದು; ಅಥವಾ ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಾಗದೆ ಸಿಡಿಮಿಡಿಗೊಂಡು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟರಂತೆ ಚೀರಿರಬಹುದು. ಕಹಿಸತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕಟುಸತ್ಯಗಳು ಎಂಥವರನ್ನೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಪಾರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯ ಎತ್ತುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಜಡ ಹಾಗೂ ನೀಚ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ಮನೆಮುರುಕರು ಒಪ್ಪದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಥವರನ್ನು ಕಂಡು ನಿತ್ಯ ಅಸಹ್ಯಪಡುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಓದುಗರು ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಸತ್ಯವನ್ನೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಮಹಮ್ಮದರ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಮಹಮ್ಮದ್ ದಿನನಿತ್ಯ ರೂಪಿಸುವ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದಷ್ಟೇ ಅವರಿಗೆ ಈ ಬಗೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸಲು ಕನ್ನಡದ ಅತಿಮುಖ್ಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಅವಕಾಶ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೂಡ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದು.

ನಮ್ಮ  ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ  ಕೋಮುವಾದ ವಿರೋಧಿ ಚಿಂತನೆ, ಜಾತ್ಯತೀತ ನೋಟ, ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಹಾಗೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಿಮಶರ್ೆಗೆ ನಿರಂತರ ಒಳನೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಮಹಮ್ಮದರ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮಹಮ್ಮದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರೋಧದ ಗುಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸದಾ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯೊಬ್ಬ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಮಹಮ್ಮದರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಕಲನ ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಬರಲಿದೆ. ಇದೀಗ ನಿಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬ ಓದುಗನಾಗಿ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಈ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅವರ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿರುವೆ.

ನಟರಾಜ್ ಹುಳಿಯಾರ್

Cartoonists are the unofficial, unelected opposition party members: Hegde

— Photo: K. Gopinathan

‘State’s politics a cartoonist’s delight’

Visual document:Lokayukta N. Santosh Hegde releasing a compilation by cartoonist P. Mahamud (left) in Bangalore on Thursday. Managing trustee of the Indian Institute of Cartoonists V.G. Narendra is seen.

BANGALORE: “Karnataka, with its present political situation loaded with corruption and scams must surely be a cartoonist’s delight,” Lokayukta Santosh Hegde said as he launched Vyangya (V)chitra Sankalana, a compilation by cartoonist P. Mahamud here on Thursday. “Cartoonists are the unofficial, unelected and relentless opposition party members. A cartoon is a simple, yet deeply effective medium to voice the concerns of the people,” Mr. Hegde added.

Vyangya (V)chitra Sankalana is a collection of some of Mr. Mahamud’s popular cartoons published over the last five years in leading dailies and magazines across the State.

Mr. Mahamud has been a cartoonist for the last 25 years and has contributed to several publications. This book has been published by Chintana Pustaka.

“It is an experimental one-of its-kind book published in Karnataka where compilations of cartoons are rarely brought out,” said Vasanth Raj, Director of Chintana Pustaka publications.

Speaking on the occasion, Mr. Mahamud said the book is a visual document that has captured the condition of the government and people down the years.

V.G. Narendra, managing trustee of the Indian Institute of Cartoonists, spoke on the significance of political cartoons.

Shashidhar Bhat from Samaya TV channel, film director B. Suresh, prominent cartoonists Prakash Shetty, S.V. Padmanabh and Vasanth Hosabettu were present.

Mr. Shetty sketched a caricature of Mr. Hegde on the spot and presented it to him. Mr. Mahamud also presented Mr. Hegde with a caricature depicting the challenges faced by the Lokayukta.

Staff Reporter `The Hindu’

 

Cartoonists transcend boundaries of ‘isms’

Bangalore, Feb 10, DHNS:
It was an occasion to discuss how cartoonists maintain their freedom and space though the publications they work for may have some political leanings or function within limitations.
For cartoonists, there are no ‘isms’ as such. Their commitment is only to the subject they  work on. The anti-establishment view of a cartoonist in satirical drawings reflects the sentiments of people at large. These were some of the observations made at a function to release P Mahamud’s collection of cartoons published in Deccan Herald and Sudha magazine, in the City on Thursday.

Padubidri Mahamud, the cartoonist working for the Prajavani-Deccan Herald group, is known for his hard hitting cartoons, especially against those in power. He said his works reflected his gentle anger against the establishment.

Mahamud, recollecting how he struggled to make a career in the chosen field, said he was a college dropout and did a correspondence course in art from M T V Acharya School. He said after he joined Prajavani, he got a big boost to his career as his works were seen by people across the State.

Lokayukta Santosh Hegde, who released the book published by Chintana Pustaka, sarcastically said there couldn’t be a better place than Karnataka for cartoonists. “I really appreciate Mahamud. It is not easy to maintain the tempo which he has been maintaining for long,” he said.

 

ಮುಂದಿನ ಪುಟ »